Μητρικός θηλασμός… για μια καλή αρχή στη ζωή
Ο μητρικός θηλασμός αποτελεί τον φυσιολογικό τρόπο σίτισης του νεογνού και του βρέφους και αναγνωρίζεται διεθνώς ως η ιδανική τροφή. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) και η UNICEF συστήνουν αποκλειστικό μητρικό θηλασμό για τους πρώτους 6 μήνες ζωής, καθώς και τη συνέχισή του μετά την εισαγωγή των στερεών τροφών μέχρι τα 2 έτη ή και παραπάνω για όσο το επιθυμεί η μητέρα και το παιδί. Η εισαγωγή στερεών τροφών μετά τους 6 μήνες (συμπληρωμένες 180 ημέρες ζωής, WHO) έχει συμπληρωματικό χαρακτήρα, ενώ το μητρικό γάλα (ή η βρεφική φόρμουλα όπου χρειάζεται) παραμένει η βασική τροφή για τον πρώτο χρόνο ζωής.
Το μητρικό γάλα ή αλλιώς «υγρός χρυσός» αποτελεί ένα ζωντανό υγρό, με σύσταση που προσαρμόζεται ιδανικά στις ανάγκες του βρέφους και που το καθιστά την ιδανική βάση για τη βέλτιστη υγεία των βρεφών. Περιέχει πληθώρα βιοδραστικών παραγόντων όπως ανοσοσφαιρίνες (κυρίως SIgA), λακτοφερίνη, λυσοζύμη, ένζυμα, αυξητικούς παράγοντες και ανθρώπινους ολιγοσακχαρίτες καθώς και ιδανική αναλογία μακροθρεπτικών και μικροθρεπτικών συστατικών. Όλα αυτά συμβάλλουν στην ωρίμανση του ανοσοποιητικού και γαστρεντερικού συστήματος και δεν μπορούν να προσομοιωθούν πλήρως από τα υποκατάστατα μητρικού γάλακτος.
Η διεθνής βιβλιογραφία μας λέει ότι τα θηλάζοντα βρέφη εμφανίζουν μειωμένη συχνότητα και βαρύτητα λοιμώξεων, λιγότερες αλλεργικές εκδηλώσεις, μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη τύπου I και II , καθώς και χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης του συνδρόμου αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Παράλληλα, ο μητρικός θηλασμός έχει συσχετιστεί με καλύτερη νευροαναπτυξιακή ωρίμανση, υψηλότερους δείκτες γνωστικής λειτουργίας και μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων νοσημάτων αργότερα στη ζωή. Τα οφέλη του μητρικού θηλασμού δεν περιορίζονται στο βρέφος αλλά επεκτείνονται τόσο στη μητέρα όσο και στην κοινωνία. Πιο συγκεκριμένα ο μητρικός θηλασμός συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού και των ωοθηκών, μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου II , καθώς επίσης βοηθά τη μητέρα να ανακάμψει γρηγορότερα μετά τον τοκετό και ενισχύει τον δεσμό γονέα-βρέφους. Σε κοινωνικό επίπεδο ο μητρικός θηλασμός συμβάλλει στη μείωση των δαπανών υγείας και αποτελεί μια περιβαλλοντικά βιώσιμη επιλογή καθώς αξιοποιείται πλήρως και δεν περιλαμβάνει τις απαιτήσεις παραγωγής, συσκευασίας και μεταφοράς που συνεπάγονται τα υποκατάστατα μητρικού γάλακτος. Τέλος, ο μητρικός θηλασμός ωφελεί ολόκληρη την οικογένεια κι αυτό γιατί δεν κοστίζει και το μητρικό γάλα είναι πάντα διαθέσιμο στην κατάλληλη θερμοκρασία και στην ιδανική αναλογία.
Παρά τις σαφείς διεθνείς συστάσεις υπέρ του μητρικού θηλασμού, η χορήγηση βρεφικής φόρμουλας παρατηρείται σε πολλές οικογένειες. Αυτή η πραγματικότητα δεν αντανακλά την πρόθεση ή την επιθυμία της μητέρας να θηλάσει, αλλά συχνά σχετίζεται με την έλλειψη έγκαιρης, συνεχιζόμενης και τεκμηριωμένης υποστήριξης, καθώς και με τις συνθήκες του κοινωνικού της περιβάλλοντος. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, η UNICEF και η Academy of Breastfeeding Medicine τονίζουν ότι η επιτυχία και η διάρκεια του μητρικού θηλασμού επηρεάζονται καθοριστικά από την ποιότητα της πληροφόρησης, τη στάση των επαγγελματιών υγείας και την ύπαρξη υποστηρικτικών δομών στην προγεννητική και μεταγεννητική περίοδο. Σε αυτό το πλαίσιο η χρήση της βρεφικής φόρμουλας θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με κατανόηση και επιστημονική υπευθυνότητα, διασφαλίζοντας την προάσπιση του μητρικού θηλασμού ως πρότυπου δημόσιας υγείας.
Η βρεφική φόρμουλα αποτελεί ένα προϊόν βιομηχανικά παρασκευασμένο και σχεδιασμένο να καλύπτει βασικές διατροφικές ανάγκες, ωστόσο δεν είναι στείρα. Η βρεφική φόρμουλα μπορεί να περιέχει δυνητικά παθογόνους μικροοργανισμούς, όπως Coronobacter sakazakii και Salmonella spp, οι οποίοι ενδέχεται να προκαλέσουν σοβαρές λοιμώξεις ιδιαίτερα στα νεογνά. Πρόσφατες διεθνείς ανακλήσεις συγκεκριμένων παρτίδων βρεφικών γαλάτων, ως προληπτικό μέτρο, ανέδειξαν εκ νέου τη σημασία των αυστηρών ποιοτικών ελέγχων και της υπεύθυνης διαχείρισης αυτών των προϊόντων. Φυσικά, αυτό δεν αποσκοπεί στη δημιουργία ανησυχίας, αλλά μας υπενθυμίζει ότι όταν η βρεφική φόρμουλα χρησιμοποιείται, η σωστή παρασκευή της σύμφωνα με τις διεθνείς οδηγίες αποτελεί πολύ σημαντικό παράγοντα για την ασφάλεια του βρέφους. Η χρήση της κατάλληλης θερμοκρασίας νερού, η τήρηση των κανόνων υγιεινής, η σωστή αναλογία σκόνης και νερού και η αποφυγή αποθήκευσης έτοιμου γάλακτος αποτελούν βασικές συστάσεις του WHO και της UNICEF για τη μείωση των μικροβίων.
Ο μητρικός θηλασμός παραμένει η βέλτιστη μορφή σίτισης του βρέφους, με αποδεδειγμένα οφέλη για το παιδί, τη μητέρα και την κοινωνία. Όταν η χρήση βρεφικής φόρμουλας είναι αναγκαία, η ασφαλής παρασκευή της είναι υψίστης σημασίας για την ασφάλεια του βρέφους. Τέλος, η προαγωγή του μητρικού θηλασμού, η υπεύθυνη και τεκμηριωμένη ενημέρωση και η κατάλληλη υποστήριξη των οικογενειών, αποτελούν βασικό πυλώνα της δημόσιας υγείας.
