Ψευδοεφεδρίνη: Μήπως όχι και τόσο αθώα;

Διανύουμε την περίοδο του χειμώνα, μια εποχή που μας φέρνει συχνότερα αντιμέτωπους με ιογενείς λοιμώξεις, όπως το κοινό κρυολόγημα και τη γρίπη. Οι περισσότεροι από εμάς περνάμε αρκετό χρόνο σε κλειστούς χώρους όπου η μετάδοση των ιών γίνεται πιο εύκολη. Παράλληλα, οι αλλαγές στον ρυθμό της καθημερινότητας, η μειωμένη φυσική δραστηριότητα, η κακή ποιότητα ύπνου και η ελλιπής διατροφή που δεν στηρίζει το ανοσοποιητικό σύστημα, μας καθιστούν πιο ευάλωτους. Το άγχος και οι απότομες αλλαγές της θερμοκρασίας είναι κάποιοι ακόμα παράγοντες που επιβαρύνουν τον οργανισμό αυτή την εποχή.

Τα πιο συχνά συμπτώματα της γρίπης και του κοινού κρυολογήματος είναι η ρινική συμφόρηση και η καταρροή. Συχνά συνοδεύονται από πονόλαιμο και σε αρκετές περιπτώσεις από αίσθημα κόπωσης και πυρετό, συμπτώματα που μπορεί να μην είναι πολύ σοβαρά, αλλά επηρεάζουν την καθημερινότητα κάνοντας και τις απλές δραστηριότητες πιο απαιτητικές.

Ανάμεσα στις θεραπευτικές επιλογές για την ανακούφιση των συμπτωμάτων της γρίπης και του κοινού κρυολογήματος συγκαταλέγεται και η ψευδοεφεδρίνη. Αυτή τη δραστική ουσία τη συναντάμε συχνά σε συνδυαστικά σκευάσματα τύπου «cold & flu». Ωστόσο, το τελευταίο διάστημα αποτελεί αντικείμενο συζητήσεων στις επιστημονικές κοινότητες, καθώς έχουν εκφραστεί αυξημένες ανησυχίες σχετικά με το προφίλ ασφαλείας της και τη συσχέτισή της με σπάνιες, αλλά σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Ήδη ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γαλλία, έχουν προχωρήσει σε περιορισμό ή ακόμα και σε απαγόρευση της ελεύθερης πώλησης σκευασμάτων που περιέχουν ψευδοεφεδρίνη , θέλοντας έτσι να ενισχύσουν τον έλεγχο και να διασφαλίσουν υψηλότερα επίπεδα ασφάλειας στη χρήση της.

Παράλληλα, ο ευρωπαϊκός οργανισμός φαρμάκων (EMA) αξιολογεί συνεχώς διαθέσιμα δεδομένα με στόχο να εξασφαλίσει ότι η κυκλοφορία και η χρήση παραμένουν κατάλληλες για το ευρύ κοινό.

Τι είναι όμως η ψευδοεφεδρίνη;

Η ψευδοεφεδρίνη είναι ένα αποσυμφορητικό με αγγεισυσπαστική δράση, το οποίο χρησιμοποιείται για την ανακούφιση των συμπτωμάτων της ρινικής συμφόρησης από κρυολόγημα, αλλεργίες  και αλλεργική ρινίτιδα.

Η ψευδοεφεδρίνη κυκλοφορεί συχνά σε συνδυαστικά σκευάσματα που περιέχουν είτε παρακεταμόλη είτε ιβουπροφαίνη, ουσίες που ανακουφίζουν από άλλα συμπτώματα της γρίπης και του κρυολογήματος, όπως πονοκέφαλος και πυρετός. Σε ορισμένες περιπτώσεις συνδυάζεται επίσης με κάποιο αντισταμινικό, όπως η χλωροφαινιραμίνη η οποία βοηθά σε συμπτώματα όπως το φτέρνισμα, η δακρύρροια και ο κνησμός.

Αυτό όμως που προκαλεί ανησυχία και έχει ανοίξει τη συζήτηση γύρω από την ασφάλεια της ψευδοεφεδρίνης συσχετίζεται με αναφορές για ανεπιθύμητες ενέργειες, ιδιαίτερα σε άτομα με καρδιαγγειακά προβλήματα, υπέρταση και υπερθυρεοειδισμό, καθώς η χρήση της μπορεί να επηρεάσει την αρτηριακή πίεση και την καρδιακή συχνότητα. Επιπλέον, σε άτομα με γλαύκωμα, υπερπλασία του προστάτη και σακχαρώδη διαβήτη μπορεί να προκαλέσει επιδείνωση των συμπτωμάτων, γεγονός που έχει οδηγήσει σε μεγαλύτερη προσοχή γύρω από τη χρήση της.

Επίσης, η ψευδοεφεδρίνη και οι συνδυασμοί της στα σκευάσματα τύπου «cold & flu» απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή όταν λαμβάνονται μαζί με κάποια αντικαταθλιπτικά ή φάρμακα που επηρεάζουν αρτηριακή πίεση και τον καρδιακό ρυθμό, όπως  οι β-αναστολείς.

Τοπικά αποσυμφορητικά όπως οξυμεταζολίνη ή ξυλομεταζολίνη δεν θα πρέπει να συγχορηχούνται με τα « cold& flu» καθώς ανήκουν στην ίδια κατηγορία φαρμάκων και η αγγειοσυσπαστική τους δράση αυξάνει τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών.

Τα ενεργειακά ποτά, η καφεΐνη και η νικοτίνη μπορούν επίσης να ενισχύσουν τις ανεπιθύμητες ενέργειες λόγω της διεγερτικής τους δράσης.

Εναλλακτικές λύσεις για την αποφυγή των συγκεκριμένων σκευασμάτων μπορούν να βρεθούν σε απλές αλλά αποτελεσματικές πρακτικές. Οι ρινικές πλύσεις και οι εισπνοές ατμού βοηθούν στον καθαρισμό των αεραγωγών, ενώ η καλή ενυδάτωση είναι απαραίτητη για τη ρευστοποίηση της βλέννας και τη μείωση της συμφόρησης. Επιπλέον, στην αγορά υπάρχουν πλέον φάρμακα φυτικής προέλευσης, τα οποία προσφέρουν ανακούφιση με πιο ήπια δράση και λιγότερους κινδύνους σε σύγκριση με σκευάσματα με ψευδοεφεδρίνη.

Η περίπτωση της ψευδοεφεδρίνης αναδεικνύει πόσο σημαντική είναι η σωστή ολοκληρωμένη ενημέρωση του καταναλωτή σχετικά με τα σκευάσματα που χρησιμοποιεί. Ο φαρμακοποιός έχει ουσιαστικό ρόλο στην ενημέρωση του καταναλωτή  σε σχέση με τις εναλλακτικές επιλογές για την αντιμετώπιση των παραπάνω συμπτωμάτων, καθώς έχει την επιστημονική γνώση και μπορεί να αξιολογήσει κάθε περίπτωση, ώστε οι επιλογές να είναι στοχευμένες με γνώμονα πρωτίστως την ασφάλεια, αλλά και την ανακούφιση.