Ινσουλίνη – διατροφή – αδυνάτισμα

Ιστορική αναδρομή – ρόλος

Το 1869 ο Paul Langerhans ανακάλυψε στο πάγκρεας συστάδες κυττάρων που εκκρίνουν ινσουλίνη και προς τιμήν του ονομάστηκαν νησίδια Langerhans. Το 1889 οι Minkowski και Mering αφαιρώντας πάγκρεας από σκύλο, διαπίστωσαν πως στα ούρα του υπήρχε υψηλή συγκέντρωση γλυκόζης. Το γεγονός αυτό τους οδήγησε στο συμπέρασμα πως το πάγκρεας εμπλέκεται στο μεταβολισμό των υδατανθράκων.

Στις 11/1/1922 οι Banting και Best μετά από δύο χρόνια επίπονων ερευνών και αμφιβολιών από το ιατρικό κατεστημένο της εποχής ανακαλύπτουν την ινσουλίνη και γίνεται η πρώτη ένεση σε ένα αγόρι 14 ετών από τον Καναδά που αργοπέθαινε. Έτσι το αγόρι σώθηκε και η ανακάλυψη αυτή οδήγησε στη σωτηρία πολλών ασθενών που είχαν παρόμοια προβλήματα.

Η ινσουλίνη είναι μια πεπτιδορμόνη που ρυθμίζει τις μεταβολικές διεργασίες, ώστε τα κύτταρα να προσλαμβάνουν την ενέργεια που χρειάζονται και παράγεται από το πάγκρεας. Παίζει σημαντικό ρόλο στον μεταβολισμό των υδατανθράκων και στον έλεγχο της γλυκόζης στο αίμα. Όσο αυξάνεται η γλυκόζη του οργανισμού π.χ. με την πρόσληψη τροφής, τόσο αυξάνεται και η παραγωγή ινσουλίνης για ρύθμιση.

Επιπλέον εμπλέκεται στον μεταβολισμό λιπών και πρωτεϊνών. Όταν λοιπόν τρώμε, αυξάνεται η γλυκόζη και ενεργοποιούνται τα βήτα κύτταρα στα νησίδια Langerhans στο πάγκρεας και εκκρίνουν ινσουλίνη. Αυτή με τη σειρά της ρυθμίζει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα και βοηθά στη μεταφορά ενέργειας στα κύτταρα. Συνεργάζεται με γλυκαγόνη για να διατηρήσει τη μεταβολική ισορροπία.

• Ανθρώπινη ινσουλίνη —-> c257h383n65o77s6
• Βόεια ινσουλίνη —-> c254h377n65o75s6
• Χοίρεια ινσουλίνη —-> c256h381n65o76s6

(C: άνθρακας / H: υδρογόνο / N: άζωτο / O: οξυγόνο / S: θείο)

Χρήση – θεραπεία

Χρησιμοποιείται στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 που εμφανίζεται σε παιδιά και εφήβους, όπου ο οργανισμός τους παράγει αντισώματα που επιτίθενται στα βήτα κύτταρα του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη. Το αποτέλεσμα είναι η ελάχιστη ή καθόλου έκκριση ινσουλίνης. Πρόκειται για αυτοάνοσο νόσημα όπου το ανοσοποιητικό καταστρέφει τα βήτα κύτταρα, δεν παράγει ινσουλίνη, αυξάνεται η γλυκόζη στο αίμα και τα κύτταρα δεν έχουν ενέργεια. Τότε γίνεται ινσουλινοθεραπεία, χορηγείται δηλαδή εξωγενώς ινσουλίνη.

Επίσης στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, όπου είναι μια χρόνια νόσος, που το πάγκρεας δεν παράγει την απαιτούμενη ποσότητα ινσουλίνης ή ο οργανισμός δεν χρησιμοποιεί σωστά την ινσουλίνη. Στην περίπτωση αυτή γίνεται αγωγή με αντιδιαβητικά φάρμακα και σε κάποιες περιπτώσεις και χορήγηση ινσουλίνης.

Τα συμπτώματα είναι: θολή όραση – πληγές που δεν κλείνουν – ουλίτιδες – δίψα – πείνα – ξηρότητα – φαγούρα.

Τώρα στην αντίσταση στην ινσουλίνη με απλά λόγια το άτομο δεν παράγει επαρκώς ινσουλίνη ή το σώμα δεν μπορεί να την επεξεργαστεί με αποτέλεσμα μεταβολικές – νεφρικές – νευρολογικές – καρδιαγγειακές διαταραχές. Σε άτομα με αντίσταση στην ινσουλίνη προκαλείται αύξηση πίεσης, τριγλυκεριδίων, σακχάρου και παχυσαρκία.

Απαιτείται ιατρική οδηγία κατά τη χορήγηση ινσουλίνης για να αποφευχθεί υπογλυκαιμία: άγχος – πείνα – νευρικότητα – ζάλη – ατονία – ιδρώτας.

Ινσουλίνη – απώλεια βάρους

1. Στις μέρες μας χρησιμοποιείται ευρύτατα η δραστική ουσία “σεμαγλουτίδη”, ανάλογο του GLP-1 που ρυθμίζει το σάκχαρο και προκαλεί βελτίωση σε καρδιαγγειακά και υπερτασικά προβλήματα, καθώς επίσης βοηθά σημαντικά στην απώλεια βάρους. Η σεμαγλουτίδη διεγείρει παραγωγή ινσουλίνης και μειώνει τη γλυκόζη. Επιδρά στον υποθάλαμο του εγκεφάλου (κέντρο όρεξης) και μειώνει την όρεξη και την επιθυμία για πείνα. Επιπλέον καθυστερεί την απομάκρυνση τροφών από το στομάχι και έτσι προκαλείται κορεσμός.

Μπορεί να προκαλέσει:

• 3% – 14% απώλεια βάρους τους 3 πρώτους μήνες
• 25% απώλεια βάρους σε 6 μήνες

Κατανοούμε δηλαδή ότι ένα άτομο που ζυγίζει 100 κιλά μπορεί σε έξι μήνες να φτάσει τα 75 κιλά. Απαιτείται προσοχή, χορήγηση από ενδοκρινολόγο ή διαβητολόγο και εν συνεχεία τις απαραίτητες συμβουλές από τον φαρμακοποιό μας. Χορηγείται σε άτομα παχύσαρκα με ΣΔ2 (σακχαρώδη διαβήτη) και προκαλεί μείωση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης. Δίνεται σε ασθενείς με ΔΜΣ (δείκτης μάζας σώματος) ΔΜΣ > 30 ή ΔΜΣ > 27 με συνοδά συμπτώματα π.χ. διαβήτης, υπέρταση, υπερλιπιδαιμία.

Οι παρενέργειες είναι: πόνος στομάχου – ναυτία – έμετος – διάρροιες – σπάνια χολολιθίαση και παγκρεατίτιδα. Τα αρχικά συμπτώματα συχνά υποχωρούν και μπορεί να επανέλθουν με την αύξηση της δόσης.

Χορηγείται υποδόρια στην κοιλιά, στο μηρό, στον άνω βραχίονα. Ακολουθείται συνήθως το δοσολογικό σχήμα:

• 0,25mg για 1 μήνα
• 0,5mg για 1 μήνα
• 1mg στη συνέχεια

Απαιτείται προσοχή όταν χορηγείται με άλλα αντιδιαβητικά διότι υπάρχει κίνδυνος υπογλυκαιμίας.

1. Τελευταία χρησιμοποιείται και η τιρζεπατίδη που ανήκει στους διπλούς αγωνιστές GLP-1/GIP που μιμούνται τις φυσικές ορμόνες του εντέρου που επιβραδύνουν την πέψη, μειώνουν την όρεξη και το σάκχαρο στο αίμα. Δεν χορηγείται σε άτομα με διαβήτη τύπου 1 ή σοβαρή ινσουλινοεξαρτώμενη νόσο. Επίσης όχι σε άτομα με παγκρεατίτιδα και σοβαρά γαστρεντερολογικά προβλήματα. Όχι σε σύνδρομο πολλαπλής ενδοκρινούς νεοπλασίας τύπου 2 και όχι σε άτομα με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου θυρεοειδούς. Αυτό ισχύει και στην περίπτωση της σεμαγλουτίδης. Η χορήγηση ξεκινά με 2,5mg 1 φορά την εβδομάδα, μετά από 4 εβδομάδες προτείνονται 5mg / 1 φορά την εβδομάδα.

Προτάσεις φαρμακοποιού για αδυνάτισμα

Στον χώρο του φαρμακείου μπορούμε να βρούμε φυτικά σκευάσματα που χρησιμοποιούνται για την απώλεια βάρους, με λίγες ή και καθόλου παρενέργειες. Εδώ ο φαρμακοποιός μπορεί με ασφάλεια να μας προτείνει σκευάσματα που θα μας βοηθήσουν να χάσουμε κιλά. Αυτά συνήθως περιέχουν:

• Λεκιθίνη: που είναι λιποδιαλύτης και εμποδίζει τη συσσώρευση λιπών στον οργανισμό.
• Πράσινος καφές: αύξηση μεταβολισμού.
• Χολίνη: αύξηση μεταβολισμού λιπιδίων.
• Konjac (γλυκομαννάνη): προκαλεί αίσθημα κορεσμού και οι φυτικές ίνες που περιέχει απορροφούν νερό σχηματίζοντας γέλη και προκαλεί κορεσμό.
• Βερβερίνη: την ονομάζουν και φυσικό “Ozempic” διότι αυξάνει την καύση του λίπους, μειώνει τη λιπογένεση, αυξάνει τις ενεργειακές δαπάνες, μειώνει τη γλυκόζη στο αίμα, βελτιώνει λειτουργία εγκεφάλου, αυξάνει σεροτονίνη και βελτιώνει τη διάθεση. Επίσης έχει αντιφλεγμονώδη δράση.
• Garcinia cambogia: μπλοκάρει μετατροπή γλυκογόνου σε λίπος και αποτρέπει τη λιπογένεση, αυξάνει την καύση λίπους, μειώνει την όρεξη και επιθυμία για φαγητό.
• Χρώμιο: ιχνοστοιχείο που βοηθά στον μεταβολισμό υδατανθράκων και λιπών και βελτιώνει τη δράση της ινσουλίνης.

Οφείλουμε τέλος να ασκούμαστε (περπάτημα 30 λεπτά ημερησίως) και να βελτιώσουμε τη διατροφή μας με τροφές όπως λαχανικά, σολομός, βραστό ασπράδι αυγών, βραστές πατάτες, μήλο, μπανάνα, όσπρια, γαλοπούλα, κοτόπουλο.