Καλοκαίρι: Ψυχική αναζωογόνηση ή εποχιακή περίοδος πυροδότης ενδοψυχικών συγκρούσεων;
Ιστορικά, ο Ιπποκράτης, ήδη από το 400 π.Χ., κατέγραψε πρώτος έναν τύπο κατάθλιψης κατανοώντας πώς η διάθεση μπορεί να επηρεαστεί από τις περιβαλλοντικές διακυμάνσεις των εποχών. Τον 2ο αιώνα π.Χ., οι Ελληνορωμαίοι γιατροί αντιμετώπιζαν άτομα που ένιωθαν υπερβολική θλίψη βάζοντάς τα να στέκονται και να παρατηρούν το ηλιακό φως.
Το καλοκαίρι συνδέεται με στιγμές χαλάρωσης, ανεμελιάς και όμορφων αναμνήσεων. Η αύξηση της ηλιοφάνειας και η μεγαλύτερη έκθεση στο φως του ήλιου συμβάλλουν στη βελτίωση της διάθεσης, μέσω της ενίσχυσης της σεροτονίνης – της γνωστής και ως «ορμόνης της ευτυχίας». Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί νιώθουν πιο ανάλαφροι και αισιόδοξοι αυτή την εποχή του χρόνου.
Ωστόσο, δεν βιώνουν όλοι το καλοκαίρι με τον ίδιο τρόπο. Θεωρείται μια εποχιακή περίοδος όπου για κάποιους μπορεί να φέρει στην επιφάνεια αισθήματα μοναξιάς, απώλειας ή πίεσης να «περάσουν καλά», ενισχύοντας την εσωτερική δυσφορία.
Xρόνο με τον χρόνο παρατηρείται συνεχής αύξηση της θερμοκρασίας, περισσότερη υγρασία, έντονη ζέστη που μπορούν να οδηγήσουν σε λιγότερο ή περισσότερο έντονες αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία. Πέρα από την κλιματική αλλαγή, η ζέστη επηρεάζει τη συμπεριφορά μας, τη λειτουργία του εγκεφάλου μας και την ψυχική μας υγεία.
Θετικές επιπτώσεις
Έκθεση στον ήλιο
Το ηλιακό φως επηρεάζει άμεσα την απελευθέρωση νευροδιαβιβαστών στον εγκέφαλό μας και, με τη σειρά του, επηρεάζει τη διάθεσή μας. Η σεροτονίνη προκαλεί αύξηση της διάθεσης και της αντιληπτής ευεξίας. Οι άνθρωποι μπορεί να αισθάνονται πιο ενεργοποιημένοι, ειδικά τις πιο δροσερές ώρες της ημέρας.
Περισσότερες δραστηριότητες σε εξωτερικούς χώρους και επαφή με τη φύση
Η φύση από μόνη της, έχει τεράστια οφέλη για τον εγκέφαλό μας και την ψυχική μας υγεία. Σύμφωνα με ορισμένες μελέτες, η έκθεση σε ένα ερέθισμα που σχετίζεται με τη φύση (όπως μια μυρωδιά ή μια φωτογραφία) μπορεί να μειώσει τα επίπεδα του άγχους. Οι δραστηριότητες σε εξωτερικούς χώρους ακόμη και ήπιας μορφής όπως το περπάτημα, συμβάλλει στη βελτίωση της διάθεσης, στη μείωση του στρες και στην ενίσχυση της ψυχικής και σωματικής ευεξίας.
Διακοπές
Οι περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν να πηγαίνουν διακοπές το καλοκαίρι, ώστε να αποστασιοποιηθούν από τους γρήγορους ρυθμούς της καθημερινότητας. Το να «βάλουμε τον εγκέφαλό μας σε παύση» είναι απαραίτητο ώστε να συγκεντρώσουμε τις δυνάμεις μας, να αναδιοργανώσουμε τις σκέψεις μας και να κάνουμε δυναμική επανεκκίνηση το φθινόπωρο.
Κοινωνικοποίηση
Το καλοκαίρι είναι η ευκαιρία να βρισκόμαστε με φίλους και να διασκεδάζουμε. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι φτιαγμένος για κοινωνικές επαφές, καθώς αυτές ενισχύουν θετικά συναισθήματα και μας βοηθούν να μοιραστούμε και τα αρνητικά μας συναισθήματα, ζητώντας υποστήριξη όταν χρειάζεται.
Αρνητικές επιπτώσεις
Θερμικό στρες και σωματική δυσφορία
Στη ζέστη, το σώμα μας εργάζεται σκληρά και συνεχώς για να διατηρήσει μια συγκεκριμένη εσωτερική θερμοκρασία. Αυτό διασφαλίζει ότι τα όργανα (συμπεριλαμβανομένου του εγκεφάλου) λειτουργούν άριστα. Η διαδικασία συμβαίνει κυρίως μέσω της εφίδρωσης, αλλά αυτό μπορεί να παρεμποδιστεί από την υπερβολική ζέστη και υγρασία. Αυτή η διαδικασία «ψύξης» του σώματος μάς κάνει να ξοδεύουμε πολλή ενέργεια, ειδικά όταν ο ιδρώτας δεν μπορεί να εξατμιστεί και το σώμα μας αρχίζει να συσσωρεύει θερμότητα. Αυτό, εκτός από το ότι μας κάνει να νιώθουμε σωματικά καταπιεσμένοι, μπορεί να έχει και άλλα συμπτώματα όπως κόπωση, κούραση, ευερεθιστότητα, δυσκολία συγκέντρωσης, προβλήματα ύπνου και αφυδάτωση.
Μοναξιά και απομόνωση
Δεν έχουν όλοι την οικονομική δυνατότητα να κάνουν διακοπές, είτε για οικονομικούς, επαγγελματικούς, οικογενειακούς ή ιατρικούς λόγους. Ταυτόχρονα, δεν υπάρχουν πάντα οργανωμένες δραστηριότητες ή κοινότητες που να καλύπτουν τις ανάγκες όλων, με τρόπο προσβάσιμο και ουσιαστικό. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αυτό που ονομάζεται “Θερινή Μοναξιά” – μια κατάσταση που, όπως μάθαμε και κατά την περίοδο της πανδημίας, μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία.
Εικόνα του εαυτού
Το καλοκαίρι φέρνει μαζί του μεγαλύτερη έκθεση του σώματός μας, λόγω ελαφρών ρούχων και μαγιό. Αυτό επιδεινώνει θέματα που σχετίζονται με την εικόνα του σώματος. Το καλοκαίρι, γίνεται πιο δύσκολο για κάποιον να “κρυφτεί” πίσω από ρούχα ή ρόλους της καθημερινότητας. Έτσι, μπορεί να νιώσει πιο εκτεθειμένος και ευάλωτος στα βλέμματα ή στις κρίσεις των άλλων – ακόμα κι αν η πιο σκληρή κριτική ξεκινά από τον ίδιο τον εαυτό («Δεν είμαι αρκετός», «Το σώμα μου δεν είναι όπως θα ήθελα»). Είναι σημαντικό, όμως, να θυμόμαστε πως κάθε σώμα έχει αξία και πως η φροντίδα και η αποδοχή του εαυτού μας είναι πράξεις δύναμης και όχι αδυναμίας.
Περισσότερα έξοδα
Πολλοί βιώνουν το καλοκαίρι αρνητικά λόγω των απαραίτητων εξόδων που απαιτούνται για διακοπές. Τα ταξίδια, οι ψυχαγωγικές δραστηριότητες, οι κοινωνικές εκδηλώσεις μπορούν να οδηγήσουν σε πρόσθετα έξοδα, τα οποία οδηγούν σε αύξηση της ανησυχίας για τα χρήματα και επηρεάζουν αρνητικά τη διάθεση.
Το καλοκαίρι μπορεί να φέρει ξεκούραση, αλλά και εσωτερικές συγκρούσεις ή μοναξιά. Αν το αναγνωρίσουμε αυτό, μπορούμε να σταθούμε με περισσότερη κατανόηση απέναντι στον εαυτό μας και τους άλλους. Ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας να βιώσει το καλοκαίρι όπως πραγματικά είναι για εμάς, χωρίς προσδοκίες και πρέπει, αναζητώντας μικρές στιγμές σύνδεσης, χαλάρωσης και εσωτερικής ισορροπίας.
