Εργοθεραπεία & χρησιμότητα σε παιδιά και ενήλικες

ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ-ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Εργοθεραπεία  είναι η επιστήμη υγείας που δίνει εξειδικευμένη θεραπεία σε άτομα όλων  των ηλικιών, ώστε να τα διευκολύνει να αναπτύξουν ικανότητες και δεξιότητες, που θα τα βοηθήσουν να έχουν ένα καλύτερο επίπεδο ζωής. Εργοθεραπεία = Έργο +Θεραπεία.

Ο Ασκληπιός πρότεινε ιαματικά λουτρά, σωματική άσκηση, μουσική ήδη από την αρχαιότητα για τη θεραπεία νευροψυχιατρικών προβλημάτων.

Ως επιστήμη ξεκινά κάπου το 1910 και έκτοτε εξελίσσεται συνεχώς. Στην Ελλάδα μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο χρησιμοποιούνται  εργοθεραπευτές για να βοηθήσουν στην αποκατάσταση των τραυματιών του πολέμου. Η σχολή εργοθεραπείας αποτελεί τμήμα αναγνωρισμένο του Πανεπιστημίου της Δυτικής Αττικής με τετραετή φοίτηση και υποχρεωτική κλινική άσκηση σε νοσοκομεία και παρόμοιες δομές.

Εργοθεραπεία και παιδιά

Ο εργοθεραπευτής καταρχήν αξιολογεί, ανιχνεύει και εξελίσσει τις δεξιότητες των παιδιών που παρουσιάζουν προβλήματα συμπεριφοράς , κίνησης, γνωστικής λειτουργίας και έπειτα στοχεύει σε εξειδικευμένα, εξατομικευμένα θεραπευτικά προγράμματα. Βοηθά το παιδί στην αδρή κινητικότητα, δηλαδή όταν το παιδί δεν μπορεί να πιάσει μπάλα, να κλωτσήσει τη μπάλα, πέφτουν από τα χέρια του παιχνίδια ή καθυστερεί να περπατήσει. Στην περίπτωση αυτή το βοηθά ο εργοθεραπευτής να ισορροπεί και να μπορεί να συντονίζει τις κινήσεις του. Επιπλέον συνεισφέρει στη λεπτή κινητικότητα π.χ. όταν το παιδί δεν κρατά σωστά το μολύβι, όταν δυσκολεύεται να παίζει με την πλαστελίνη, κουράζεται εύκολα στο γράψιμο και δυσανασχετεί, δεν ζωγραφίζει. Εδώ ο εργοθεραπευτής με κατάλληλες πρακτικές βοηθά το παιδί να χρησιμοποιεί τα δάκτυλά του σωστότερα. Επιπροσθέτως ο εργοθεραπευτής βοηθά παιδιά με γνωστικές δυσλειτουργίες (ξεχνά -είναι υπερκινητικό -αναποφάσιστο) και προάγει τις οπτικές του δεξιότητες (δεν μπορούν να διαβάσουν, να φτιάξουν ένα παζλ). Σημαντικό είναι να αναφέρουμε κάποιες καταστάσεις που θα βοηθήσουν τους γονείς να διαπιστώνουν γρηγορότερα αν υπάρχει πρόβλημα με το παιδί τους και εν συνεχεία να βοηθηθεί από τους ειδικούς. Αυτές είναι οι ακόλουθες:

• Το παιδί δεν κάνει φίλους, είναι μοναχικό
• Δεν κατανοεί το παιχνίδι, είναι αμέτοχο
• Χάνεται εύκολα
• Πέφτει και χτυπά εύκολα
• Καθυστερεί να μιλήσει και να γράψει
• Νευριάζει εύκολα, σπάει το παιχνίδι του
• Είναι υπερκινητικό
• Παρουσιάζει δυσκολία στον ύπνο, δεν κοιμάται εύκολα
• Τρέφεται με συγκεκριμένες τροφές
• Δυσκολεύεται να διαβάσει και να γράψει
• Δεν πιάνει σωστά το μολύβι
• Δεν του αρέσουν τα φιλιά και οι αγκαλιές
• Είναι παθητικό και αδιάφορο
• Δεν μπορεί να ζωγραφίσει σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο

Αν στο παιδί διαπιστώσουμε τρεις από τις παραπάνω καταστάσεις-ενδείξεις τότε χρειαζόμαστε βοήθεια από τον ειδικό. Ο εργοθεραπευτής παρεμβαίνει σε απλές και σύνθετες δραστηριότητες και προσπαθεί να βελτιώσει την εικόνα του παιδιού για να γίνει πιο λειτουργικό στις καθημερινές του δραστηριότητες. Το πιο αποτελεσματικό μέσο για να εφαρμόσει τις επιστημονικές του γνώσεις ο εργοθεραπευτής στο παιδί είναι το παιχνίδι. Το παιχνίδι βοηθά το παιδί να αναπτύξει τη φαντασία του, να συμμετέχει λειτουργικά , να μη βαριέται εύκολα και επίσης μειώνει τη νευρικότητα και επιθετικότητα του πάσχοντος παιδιού. Συνήθως απαιτούνται 1-3 συνεδρίες εβδομαδιαία για περίοδο 6 μηνών τουλάχιστον. Απαραίτητη προϋπόθεση να λειτουργεί σωστά το τρίγωνο: οικογένεια -παιδί -εργοθεραπευτής για να επιτευχθούν ακόμα καλύτερα αποτελέσματα. Άλλωστε ο κοινός στόχος είναι το παιδί να αναπτύξει και να βελτιώσει όλες εκείνες τις ικανότητες που έχει ώστε να σπουδάσει, να κοινωνικοποιηθεί και τέλος να εργαστεί.

ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ – ΕΝΗΛΙΚΕΣ & ΑΝΟΙΑ

Σε αυτήν την περίπτωση παρεμβαίνει η εργοθεραπεία για να  προάγει την αυτοεξυπηρέτηση, τις γνωστικές δεξιότητες, την κινητικότητα και την κοινωνικοποίηση του ενήλικα που παρουσιάζει προβλήματα μετά από εγκεφαλικό, κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις (ατύχημα), νευρολογικές και συναισθηματικές διαταραχές. Στο εγκεφαλικό ο εργοθεραπευτής εστιάζει στις κινητικές και γνωστικές λειτουργίες π.χ. αδυναμία χεριού να πιάσει το ποτήρι, δυσκολία στην ομιλία και με ειδικές ασκήσεις και στρατηγικές βοηθά τον άρρωστο. Στην περίπτωση της σκλήρυνσης κατά πλάκας, που είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα του κεντρικού νευρικού συστήματος (εγκέφαλος), ο εργοθεραπευτής βοηθά στη βελτίωση της ισορροπίας και της μυϊκής δύναμης του ασθενή. Στη νόσο Parkinson, όπου έχουμε τρέμουλο, δυσκαμψία, αργές κινήσεις ,  προσπαθεί με τεχνικές να προάγει τον συντονισμό και την ισορροπία. Στην άνοια, σε νόσο Altzheimer, όπου έχουμε διαταραχές μνήμης και διαταραχές στις εκτελεστικές λειτουργίες, ψευδαίσθηση, άγχος, κατάθλιψη, ο εργοθεραπευτής προάγει με τις γνώσεις του τον ασθενή να βελτιώσει τη λειτουργικότητα, την κινητικότητα και να αποκτήσει μια μεγαλύτερη ανεξαρτησία-όσο είναι δυνατή- στην καθημερινή ζωή. Γενικά προσπαθεί να προτείνει ασκήσεις για ενδυνάμωση και ευλυγισία, ασκήσεις για τη σωστή στάση του σώματος και τη βάδιση. Επιπλέον προτείνει τρόπους – μεθόδους- πρακτικές – για το ντύσιμο, την υγιεινή και την βελτίωση της προσοχής και της συγκέντρωσης του ατόμου που πάσχει από κάποια μορφή άνοιας.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Ο εργοθεραπευτής γενικά βοηθά τα άτομα-νοσούντες στις σωματικές λειτουργίες, στη βελτίωση της κινητικότητας, στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων και στην ψυχική ευεξία. Παρέχει συμβουλές διαχείρισης του άγχους και συμβουλές – προτάσεις για τον προγραμματισμό των καθημερινών δραστηριοτήτων. Εν αρχή ο εργοθεραπευτής αξιολογεί την κατάσταση του ασθενούς και στη συνέχεια βάζει θεραπευτικούς στόχους , που με τις γνώσεις του, θεωρητικές και κλινικές που διαθέτει, προσπαθεί να τους επιτύχει, με αιχμή του δόρατος την προαγωγή της σωματικής υγείας και κινησιολογίας του ασθενούς. Ο απώτερος σκοπός, το άτομο να γίνει πιο λειτουργικό, πιο αυτόνομο, να εισαχθεί στην κοινωνία, να εργασθεί και να ζήσει μια φυσιολογική ζωή. Η ημερομηνία 27 Οκτωβρίου είναι η Παγκόσμια ημέρα εργοθεραπείας , μιας επιστήμης που βοηθά ανθρώπους όλων των ηλικιών με προβλήματα, να ζήσουν μέσω του « έργου», να σταθούν στα πόδια τους και να διεκδικήσουν ότι είναι χρήσιμο γι’ αυτούς και την κοινωνία.