Προστασία από τον ήλιο: Καρκίνος του δέρματος και όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε

Όταν το κυνήγι για το απόλυτο μαύρισμα έρχεται με το απόλυτο τίμημα, αυτό της υγείας σας. 

Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες η διάγνωση μελανώματος στους καυκάσιους πληθυσμούς έχει αυξηθεί κατακόρυφα, αποτελώντας το 3% του συνόλου των διαγνωσμένων καρκίνων. Κι όμως, παρά τις συνεχείς συμβουλές για προφύλαξη και παρακολούθηση από τους γιατρούς , πολλοί είναι εκείνοι που θέτουν σε κίνδυνο την υγεία τους, είτε από αμέλεια, είτε για χάρη του τέλειου μαυρίσματος.

Παράγοντες κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του δέρματος και μελανώματος

  • Τα ηλιακά εγκαύματα, ιδίως τα σοβαρά (με φυσαλίδες) και ιδιαίτερα όταν γίνονται στην παιδική ηλικία.
    • Άτομα με ανοικτό φωτότυπο δέρματος όπου δεν μαυρίζει εύκολα ή εμφανίζει φακίδες.
    • Οικογενειακό ιστορικό κακοήθους μελανώματος ή δυσπλαστικών σπίλων (πολλαπλοί σπίλοι >50 και συχνά με διάμετρο >0,5 εκατοστό).
    • Άλλοι παράγοντες είναι η έκθεση στο χημικό στοιχείο αρσενικό (το οποίο μπορεί να περιέχεται σε παρασιτοκτόνα και άλλα χημικά) και οι αντικαρκινικές θεραπείες, όπως η ακτινοθεραπεία.

Το μελάνωμα με μια ματιά

Το μελάνωμα είναι μια μορφή καρκίνου που αναπτύσσεται από τα μελανινοκύτταρα κι αποτελεί μια εξαιρετικά επικίνδυνη μορφή καρκίνου καθώς δίνει πολύ εύκολα μεταστάσεις και σε άλλα όργανα του σώματος μέσω του λεμφικού συστήματος ή του αίματος (αιματογενής διασπορά).

Στους άνδρες εμφανίζεται συχνότερα στον κορμό, την κεφαλή και το λαιμό, ενώ στις γυναίκες στους βραχίονες και στις κνήμες. Τα τελευταία χρόνια τα κρούσματα μελανώματος στην Ελλάδα έχουν αυξηθεί επικίνδυνα, με 400-500 νέες διαγνώσεις ετησίως, αποτελώντας τον 6ο συχνότερο τύποι καρκίνου σε άνδρες και τον 7ο συχνότερο στις γυναίκες.

Τα 6+1 σημάδια που πρέπει να σας θορυβήσουν

Ασυμμετρία: Ενός καλοήθης σπίλος είναι  συνήθως επίπεδος ή επηρμένος με σχήμα οβάλ ή στρογγυλό.  Σπίλοι που εμφανίζουν ασυμμετρίες ή ανώμαλα όρια στην περιοχή πρέπει να διερευνώνται εκτενέστερα.
Περίγραμμα: Σπίλοι με ακαθόριστο σχήμα μπορεί να είναι ενδεικτικοί ενός πιθανού μελανώματος.
Χρώμα: Φυσιολογικά το χρώμα ενός σπίλου είναι καφέ σκούρο προς μαύρο˙ παρεκκλίσεις από αυτό το χρώμα ή έλλειψη αυτού (αμελανωτικό μελάνωμα) θεωρούνται ύποπτες. Το χρώμα ενός μελανώματος μπορεί να ποικίλλει από μαύρο, μπλε, κόκκινο, σκούρο καφέ ή γκρίζο και σε πιο προχωρημένες βλάβες είναι δυνατόν να αρχίσει να διογκώνεται και να γίνει παχύτερο .
Διάμετρος: Σπίλοι μεγαλύτεροι από 0,5 εκ. χρήζουν παρακολούθησης.
Εξέλιξη: Ο ιατρός πρέπει να γνωρίζει αλλαγές στο σχήμα και το χρώμα ή την εμφάνιση κνησμού, αιμορραγίας ή εφελκιδοποίησης.
Εμφάνιση σε «περίεργες» περιοχές: Περιοχές που συνήθως δεν έρχονται σε επαφή με τον ήλιο, όπως πέλματα, εσωτερικό στοματικής κοιλότητας, ηβική περιοχή καθώς και κάτω από την επιφάνεια των νυχιών (με τη μορφή μιας κάθετης σκούρας γραμμής κατά μήκος του νυχιού) είναι ύποπτες για κακοήθεια.

Το ξέρατε;
-Ο δεύτερος συνηθέστερος τύπος μελανώματος  είναι ο οφθαλμικός και εμφανίζεται συνήθως στο πίσω μέρος του ματιού. Παρ’ ότι συνήθως ασυμπτωματικός, μερικά από τα συμπτώματα που πρέπει να σας ανησυχήσουν είναι θολή ή «συννεφιασμένη» όραση καθώς και η εμφάνιση κάποιας σκούρας κηλίδας στην περιοχή της ίριδας.

Πρόληψη-διάγνωση και θεραπεία

Όπως πάντα η πρόληψη είναι η καλύτερη θεραπεία. Δεδομένου ότι η χώρα μας παρουσιάζει αυξημένη ηλιοφάνεια τους περισσότερους μήνες του χρόνου πρέπει να λαμβάνουμε προληπτικά μέτρα για προστατεύσουμε το δέρμα μας.

Η προφύλαξη από την ηλιακή ακτινοβολία, τον κυριότερο παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη μελανώματος, περιλαμβάνει την αποφυγή έκθεσης στον ήλιο κατά τις ώρες υψηλής ηλιοφάνειας (12:00-16:00), τη χρήση αντηλιακών με υψηλό δείκτη προστασίας και συχνή επανάληψη της επάλειψης, καθώς και τη χρήση προστατευτικών από τον ήλιο (καπέλο, γυαλιά ηλίου με κατάλληλα φίλτρα και ομπρέλα).

Από την άλλη η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία αποτελούν κλειδί στην εξασφάλιση πλήρους ίασης σε περίπτωση εμφάνισης μελανώματος. Γι’ αυτό το λόγο συνιστάται παρακολούθηση των ήδη υπαρχόντων σπίλων καθώς και νέων που μπορεί να εμφανιστούν  από εξειδικευμένο Δερματολόγο τουλάχιστον μία φορά το χρόνο, ώστε να κρίνει αν απαιτείται Δερματοσκόπηση ή Χαρτογράφηση Σπίλων. Μέσω βιοψίας οι σπίλοι υψηλής επικινδυνότητας αφαιρούνται και εξετάζονται κάτω από το μικροσκόπιο, ενώ το επόμενο βήμα είναι να καθοριστεί το στάδιο ή η έκταση του όγκου, μέσω μέτρησης του πάχους και του βάθους στο οποίο έχει φτάσει, ώστε να διερευνηθούν πιθανές μεταστάσεις αλλά και να σχεδιαστεί η κατάλληλη θεραπεία.

Μύθοι και αλήθειες

«Μόλις μαυρίσει το δέρμα, δεν κινδυνεύει από τον ήλιο»
Μύθος: Η αυξημένη παραγωγή μελανίνης από το δέρμα, οφείλεται στην προσπάθειά του να προστατευθεί από την υπεριώδη ακτινοβολία, υποδεικνύοντας πως έχει ήδη υποστεί βλάβη από αυτήν. Η προστατευτική αυτή δράση είναι ισοδύναμη με ένα αντηλιακό δείκτη SPF αντίστοιχο με 4 (όσο προσφέρει και ένα λευκό μπλουζάκι), επομένως μικρή.

«Το solarium δεν είναι επικίνδυνο για την υγεία και βοηθάει στην προστασία του δέρματος από τον ήλιο»
Μύθος: Η έκθεση σε τεχνητή υπεριώδη ακτινοβολία (solarium) είναι το ίδιο επικίνδυνη με την έκθεση στην ηλιακή και συνεισφέρει ενεργά στην εμφάνιση μελανώματος. Για την ακρίβεια, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ερευνών για τον Καρκίνο, το τεχνητό μαύρισμα, μαζί με το κάπνισμα και την ηπατίτιδα Β αποτελούν παράγοντες υψηλής επικινδυνότητας για την εμφάνιση καρκίνου του δέρματος.

«Η έκθεση στον ήλιο βοηθάει στην παραγωγή βιταμίνης D από τον οργανισμό και η βιταμίνη D αυξάνει τη γονιμότητα»
Αλήθεια:  Η βιταμίνη D είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της καλής υγείας των οστών μας και αποκτάται μέσω του ηλιακού φωτός σε συνδυασμό με την κατανάλωση συγκεκριμένων τροφών (λιπαρά ψάρια, όπως σολομός και σαρδέλα) ή συγκεκριμένων συμπληρωμάτων διατροφής. Σύμφωνα δε με πρόσφατες μελέτες η βιταμίνη D βοηθά στην αύξηση των επιπέδων της προγεστερόνης και της ευαισθησίας στην FSH, υποβοηθώντας έτσι στη σύλληψη στις γυναίκες, ενώ στους άντρες αυξάνει τα επίπεδα τεστοστερόνης και ενισχύει την υγιή ανάπτυξη των σπερματοζωαρίων.

«Οι σκούρες επιδερμίδες δεν κινδυνεύουν από εγκαύματα ή εμφάνιση μελανώματος»
Μύθος: Είναι αλήθεια πως παρ’ ότι άτομα με μεγαλύτερη συγκέντρωση μελανίνης θεωρούνται περισσότερο προστατευμένα από την υπεριώδη ακτινοβολία, δεν είναι απόλυτο ότι θεωρούνται «ασφαλή» κι αυτό διότι πολλές κυτταρικές μεταλλάξεις επαγόμενες από την υπεριώδη ακτινοβολία είναι συχνότερες σε τέτοιου είδους φωτοτύπους.

«Όσο μένω στη σκιά δε χρειάζομαι αντηλιακό»
Μύθος: Μπορεί η σκιά, τα γυαλιά ηλίου και τα κατάλληλα ρούχα να προστατεύουν εν μέρει αλλά δεν προστατεύουν απόλυτα κι αυτό λόγω της ανάκλασης της ακτινοβολίας σε επιφάνειες όπως η άμμος, η θάλασσα αλλά και το χιόνι. Επίσης οι ομπρέλες δεν απορροφούν πλήρως την ηλιακή ακτινοβολία.

«Τα ανοιχτόχρωμα ρούχα προστατεύουν από την ακτινοβολία»
Μύθος: Για την ακρίβεια, ρούχα σε πιο σκούρους τόνους με σφιχτή πλέξη μπορούν να προσφέρουν μεγαλύτερη προστασία από ένα κλασσικό λευκό ρούχο, το οποίο παρέχει ήδη μειωμένη προστασία ενώ αν βραχεί προσφέρει μηδενική.

«Η περιοχή των ματιών είναι ιδιαιτέρως ευαίσθητη»
Αλήθεια: Το λεπτό δέρμα των βλεφάρων είναι συχνό σημείο εμφάνισης μελανώματος, ενώ  παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση καταρράκτη. Φροντίστε ώστε οι φακοί των γυαλιών ηλίου σας να παρέχουν 100% προστασία από τις  UVA & UVB ακτινοβολίες.

«Τα χείλη δεν χρειάζονται κάποια ιδιαίτερη προστασία»
Μύθος: Η ακτινική χειλίτιδα είναι μια μορφή ακτινικής υπερκεράτωσης και θεωρείται μια από τις συνηθέστερες προκαρκινικές μορφές που εμφανίζεται  σε άτομα, ιδιαίτερα με ανοιχτόχρωμα χαρακτηριστικά, μετά από παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο, ενώ μπορεί να εξελιχθεί σε ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα. Όσο περισσότερες υπερκερατώσεις έχει ένα άτομο, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα μετάπτωσης σε καρκίνο του δέρματος. Συνιστάται η χρήση ενός lip balm με SPF 30 και άνω.

Αντηλιακά tips:

-Απλώστε το αντηλιακό μισή ώρα πριν την έκθεση στον ήλιο, ώστε να δώσετε στο δέρμα σας την ευκαιρία να το απορροφήσει.
-Μην ξεχνάτε τα τρωτά σημεία: λοβούς των αφτιών και χείλη.
– Επενδύστε σε ένα αδιάβροχο αντηλιακό και φροντίστε να το ανανεώνετε κάθε 2 ώρες.
-Μην ξεχνάτε το αντηλιακό ακόμα κι αν έχει συννεφιά ή αν βρίσκεστε στη σκιά.
-Η συνιστώμενη ποσότητα για το σώμα είναι 2 κουταλιές της σούπας και περίπου ½ με 1 κουταλάκι του γλυκού για το πρόσωπο.
-Η ιδανική SPF κάλυψη που προτείνεται είναι 30-50 για ανοιχτόχρωμες επιδερμίδες και 25-30 για πιο σκουρόχρωμες.

 

 

 

b2b.peifasyn.gr